„Lilije. Zbrodnia, kara i tajemnica w balladach Mickiewicza” Spotkanie poetyckie (10.10.2026)

Pałac Nieśmiertelności

godz. 19.00

Spotkanie z prof. Krzysztofem Zajasem – literaturoznawcą, badaczem romantyzmu i autorem powieści kryminalnych – poświęcone mrocznej stronie „Ballad i romansów” Adama Mickiewicza. W powszechnej świadomości utwory takie jak Świtezianka, Rybka czy Lilije funkcjonują jako szkolne lektury i fundament polskiego romantyzmu. Rzadziej zwracamy uwagę na to, że ich świat pełen jest zbrodni, zdrady, kary, tajemnicy, poczucia winy i niepokoju. Czy ballady Mickiewicza można uznać za odległych przodków współczesnej literatury kryminalnej? Jaką rolę odgrywa w nich tajemnica i napięcie? W jaki sposób poeta buduje atmosferę grozy i prowadzi czytelnika ku odkryciu prawdy? Dlaczego tak często pojawiają się w nich morderstwa, ukrywane winy i powracające widma? Punktem wyjścia do rozmowy będą przede wszystkim Lilije, uznawane za jedną z najmroczniejszych polskich ballad, ale także inne utwory z tomu „Ballady i romanse”. Spotkanie stanie się okazją do spojrzenia na twórczość Mickiewicza z perspektywy współczesnego czytelnika oraz do poszukiwania odpowiedzi na pytanie, czy korzeni poezji kryminalnej można szukać właśnie w romantycznej wyobraźni.

Krzysztof Zajas – polski pisarz, tłumacz, literaturoznawca, kulturoznawca, nauczyciel akademicki, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Jagiellońskiego, autor powieści kryminalnych i horrorów. Jego zainteresowania naukowe obejmują teorię i historię literatury, problematykę pograniczy kulturowych, wielokulturowość Europy Środkowo-Wschodniej oraz studia postkolonialne i postzależnościowe. Jest autorem licznych publikacji naukowych poświęconych m.in. twórczości Czesława Miłosza, kulturze dawnych Inflant Polskich oraz relacjom między literaturą, pamięcią i tożsamością kulturową. W pracy badawczej koncentruje się na kulturowych interpretacjach literatury, analizie zjawisk pogranicza oraz współczesnych teoriach kultury. Jest współredaktorem licznych publikacji naukowych i serii wydawniczych poświęconych literaturze polskiej. Równolegle rozwija działalność literacką jako autor cenionych powieści kryminalnych. Jest twórcą cyklu kryminałów, do którego należą m.in. „Ludzie w nienawiści”, „Mroczny krąg”, „Z otchłani”, „Oszpicyn”, „Wiatraki” oraz „Skowyt nocy”. Połączenie doświadczenia badacza literatury i praktyki pisarskiej sprawia, że należy do najbardziej interesujących współczesnych interpretatorów związków między literaturą wysoką, kulturą popularną i gatunkami kryminalnymi.

Prowadzenie: Zofia Hartman
Fragment ballady Adama Mickiewicza „Lilije” przeczyta na żywo Julia Wentlandt
Organizator: Fundacja Sztuki Nowej Znaczy Się